Veters gaan steeds los: oorzaak en oplossing

Je strikt je veters ’s ochtends netjes en een uur later sleept er weer een veter over de grond. Gaan je veters steeds los? Dat is geen pech. Onderzoekers van UC Berkeley hebben precies uitgezocht waarom een strik losgaat. Het antwoord zit in de manier waarop je loopt, in de knoop die je legt en in de veter zelf. In deze blog lees je wat er gebeurt en wat je eraan doet.

In het kort

• Een strik gaat los door twee krachten samen: de klap van je voet op de grond en de zwaai van je been.
• De meest voorkomende oorzaak is een zwakke strik. Die herken je aan lussen in de lengterichting van je schoen.
• Leg de eerste knoop andersom, dan wordt een zwakke strik een sterke strik.
• Gladde ronde veters glijden makkelijker uit de knoop dan platte, ovale of gewaxte veters.
• Te lange veters geven de strik extra werk. Kleinere lussen of een kortere veter helpen.

Wat het onderzoek van UC Berkeley liet zien

In 2017 publiceerden Christopher Daily-Diamond, Christine Gregg en Oliver O’Reilly van UC Berkeley een studie naar losgaande veters. Ze filmden een hardloper op een loopband met een slowmotioncamera en volgden wat er met de strik gebeurde. Twee krachten bleken samen het werk te doen.

De eerste is de klap van je voet op de grond. Bij het neerkomen kreeg de knoop een impact van ongeveer zeven keer de zwaartekracht te verwerken. Daardoor rekt de knoop telkens een beetje uit en ontspant hij weer. De tweede is de zwaai van je been. Terwijl je been naar voren beweegt, trekken de lussen en de losse uiteinden als kleine gewichten aan de knoop.

Afzonderlijk waren die krachten niet genoeg. Alleen stampen of alleen zwaaien maakte de strik niet los. Samen zorgden ze ervoor dat de knoop langzaam losser werd, tot hij het opeens binnen een paar passen helemaal begaf. Daarom lijkt een veter vaak uit het niets los te schieten.

Waarom gaan je veters steeds los?

Meestal door een zwakke strik. De onderzoekers vergeleken ook twee manieren van strikken die er bijna hetzelfde uitzien. De sterke strik is gebaseerd op de platte knoop. De zwakke strik is gebaseerd op de zogenoemde oudewijvenknoop. De zwakke versie ging in de proeven veel vaker los. Een sterke strik kan uiteindelijk ook losgaan, maar houdt het veel langer vol.

Welke van de twee je legt, zie je aan je schoen. Liggen de lussen dwars over de schoen, van links naar rechts, dan heb je een sterke strik. Draaien de lussen in de lengterichting, met één lus naar je tenen en één naar je enkel, dan is het de zwakke versie.

De oplossing kost je geen extra tijd. Je hoeft alleen de eerste knoop andersom te leggen. Sla je nu het linker uiteinde over het rechter, sla dan voortaan het rechter over het linker. Daarna maak je de lus en sla je de veter eromheen zoals je gewend bent. Lukt dat niet, dan kun je ook de veter de andere kant op om de lus slaan. Eén van beide verandert de zwakke strik in een sterke strik.

Andere oorzaken en wat je eraan doet

Oorzaak	Hoe je het herkent	Oplossing
Zwakke strik	Lussen staan in de lengterichting van de schoen	Leg de eerste knoop andersom
Gladde veter	Glanzend synthetisch koord, strik schuift al bij het aantrekken	Kies een platte, ovale of gewaxte veter
Te lange veter	Grote lussen en uiteinden die bijna de grond raken	Kleinere lussen, een dubbele knoop of een kortere veter
Te losse knoop	Strik voelt al slap voordat je gaat lopen	Trek beide lussen stevig aan na het strikken

Gladde of ronde veters

Hoe gladder de veter, hoe minder wrijving er in de knoop zit. Een glad rond koord van synthetisch materiaal glijdt makkelijk door de veterogen, maar ook makkelijk uit een strik. Platte veters hebben meer contact in de knoop en blijven beter zitten. Ovale veters zitten daar tussenin: ze trekken soepel aan en houden de knoop beter vast dan een rond koord.

Gewaxte veters

Een waslaag geeft de veter extra grip in de knoop. Daardoor blijft een strik met een gewaxte veter merkbaar beter zitten. Voor sneakers en casual schoenen kies je gewaxte veters van 8 mm. Voor nette schoenen zijn er gewaxte ronde veters van 3 mm, die ook in kleine veterogen passen.

Te lange veters

Het onderzoek laat zien dat de zwaaiende lussen en uiteinden aan de knoop trekken. Hoe langer die zijn, hoe meer er meezwaait. Een veter die veel te lang is voor je schoen geeft de strik dus extra werk. Maak de lussen kleiner of leg een dubbele knoop. Gebeurt het steeds, kies dan een kortere veter. Op de pagina veterlengte bepalen zie je welke lengte bij jouw schoen past.

Een dubbele knoop

Een dubbele knoop houdt beter, omdat de lussen nog een keer door elkaar zitten. Het nadeel is dat je hem lastiger losmaakt en dat hij extra veter verbruikt. Leg daarom eerst een sterke strik. Vaak heb je de dubbele knoop dan niet meer nodig. Bij sport of bij kinderschoenen is hij wel een prima extra zekerheid.

Veelgestelde vragen

Waarom gaat de ene veter wel los en de andere niet?

Meestal strik je beide schoenen op dezelfde manier, maar trek je de ene strik minder strak aan. Ook een kleine verschuiving in de eerste knoop kan van een sterke strik een zwakke maken. Controleer bij de schoen die steeds losgaat of de lussen dwars over de schoen liggen.

Helpen nieuwe veters tegen losgaan?

Ja, als je oude veters glad of versleten zijn. Een platte, ovale of gewaxte veter heeft meer grip in de knoop. Een nieuwe veter lost een zwakke strik alleen niet op. Leg dus ook de eerste knoop goed.

Gaan veters bij hardlopen sneller los dan bij wandelen?

Ja. Bij hardlopen komt je voet harder neer en zwaait je been sneller. Volgens het onderzoek zijn dat juist de twee krachten die een strik losmaken.

Is een dubbele knoop slecht voor je veters?

Nee, maar als je hem steeds met kracht lostrekt, slijten de veters sneller. Maak een dubbele knoop daarom altijd los voordat je je schoen uittrekt.

Op zoek naar veters met meer grip? Bekijk alle vormen en materialen bij veters per soort.

Bron: Daily-Diamond, C.A., Gregg, C.E. en O’Reilly, O.M. (2017). The roles of impact and inertia in the failure of a shoelace knot. Proceedings of the Royal Society A.